atışma

[comert171]

Kızlar ve erkekler arasındaki atışmalarında kızların söylediği türküler daha ağır, daha dokunaklı sözlerle söylenir. Erkekler genellikle alttan almayı yeğlerler. Kadına duyulan saygının soylu bir anlatımıdır bu.

ERKEKLER
Ata binen ağadır
Atnı başi dağadır
İşit sevdiğum işit
Bu türkiler sağadır

KIZLAR
Ben ketana girende
Çuha gibi dokurum
Ben türki söyleyende
Katip gibin okurum

ERKEKLER
Atımi otlatırım
Kayadan atlatırım
Senin gibin kızlari
Türkilan çatlatırım

KIZLAR
Bahçelerde beklerim
Çift oldi köpeklerim
Çok afkurma karşimda
Ben kendimi beklerim

ERKEKLER
Derin derin göllerin
Dibine dalacağum
Ahdettim yemin ettim
Kız seni alacağum

KIZLAR
Keçi çikar ağaca
Kulaklari alaca
Ula ben seni almam
Boşina girma borca

ERKEKLER
Kırmizi çiçekleri
Ben yakama takarım
Kız seni alamasam
Habu köyi yakarım

KIZLAR
Arkasindan aşağa
Saçinın yumuşağı
Ben seni alır mıyim
Bok yiyenın uşağı

ERKEKLER
Başundaki çömberin
Ben verdim parasini
Seni alan uşağun
Satarım anasini

KIZLAR
Haburadan ukari
Dağa çikalım dağa
O kadar seveyisan
Biraz acidım sağa

ERKEKLER
Sari çiçekler açti
Saksilara dolaşti
Sen benımsın ben senın
Falci bize fal açti

KIZLAR
Yüksek dağın kuşiyim
Selviye konacağum
İste beni bobamdan
Vermesa kaçacağum

ERKEKLER
Bahçede çay ağaci
Yaprağı dizi dizi
Gel uyu da kaçalım
Kimse görmesın biz.

[comert171]

Gelin-kaynana atışmaları kadın düğünlerinin ve kadın imecelerinin vazgeçilmez eğlencesidir. Türkücü kadınlar kendi aralarında gelin-kaynana rolüne girerek karşılıklı türkü atışlarına girişirler.

KAYNANA
Seni Urumun kızi
Ahıra enmedın mi
O bobağun evinde
Terbiye görmedın mi

GELİN
Sanki cazi karisi
Diline bak diline
İki günluk olmadan
Azap eder geline

KAYNANA
Sular serin akayi
Doldursana kufayi
Ormanda mi beyittın
Hağu kalın kafayi

GELİN
Kaynana gelinıni
Domuz gibi buyurma
Her yaptuğum kusuri
Kaynatama duyurma

KAYNANA
Ormanda gezeyisın
Maymuna benzeyisın
Oldun yaban domuzi
Oğlumi ezeyisın

GELİN
Yüzum beyaz ay gibi
Kaşlarım da yay gibi
Oğlun bağa ev aldi
Koskoca saray gibi

KAYNANA
Oğluma çatacağum
Seni boşatacağum
Tutacoğum kolundan
Dişari atacağum

GELİN
Taştan atla kaynana
Ketan katla kaynana
Oğlun beni boşamaz
Yat da göber kaynana

KAYNANA
Saçi saçakli gelin .
Kara kuşakli gelin
Dün geldın haım oldun
Leylek bacaklı gelın

GELİN
Çayirda ot kaynana
Başinda bit kaynana
Bizımilanlan yanyana
Dışarı git kaynana

[comert171]

Baba ile oğul arasında geçen yazılı atışma, bu türün ilginç örneklerinden biridir. Askerdeki oğul, karısının gebe kalıp kalmadığını merak eder ama bunu açıktan açığa babasına soramaz. Mektubunun sonuna şöyle bir türkü ekler:
Yüru mektubum yüru
Haberini al da gel
Bir iduk iki olduk
Üç olduk mi sor da gel

Babası bu soruyu başka bir türküyle yanıtlar:
Bu mektup eyi mektup
Boyle mektup gene yaz
Tohumun çüruk çikti
Yazin gel da gene kaz

[comert171]

Askerlik de gurbet gibidir. Gerçi şimdilerde nereye gittiği, ne zaman döneceği belli olmayan çile dolu askerlik yılları yok ama gene de ayrılık acısı, ana-baba-kardeş özlemi ve de sevda ateşi genç insanlann yüreğinde kor olur. Böyle durumlarda en güvenli sığınak askerlik türküleridir.
Karadeniz'ın eni
Asker ettiler beni
Gel otur konuşalım
Daha göremen seni

Bi matara yaptırdım
Yandan asilır yandan
Asker ettiler beni
Sevdaluk da bir yandan
*********************
Gemi gelıyi gemi
Eklidır direkleri
Askere gidenlenn
Dertlidır yüreleri

Gemideyim gemide
Ayağum yemenide
Alma beni kuraci
Nişanlim var geride
********************
Yaylanın çümenleri
Kardan görünmez kardan
Boba ver bedelımi
Ayirma beni yardan

Asker ettiler beni
Kuram çikti Yemen'e
Vuruldum sol taraftan
Kanım akti cümene
***********************
Kasatura sallansın
Asker olan yollansın
Askerlukten kaçanlar
Yere girsın arlansın

Kemençemun telleri
Bağlamadır bağlama
Asker ettiler beni
Sakın beni ağlama

[comert171]

Yöremizde yaygın olan atma türküler, halk nükteciliğinin en seçkin ürünlerindendir. Düğünlerde, derneklerde, özel eğlencelerde saatler süren atışmalar ilgi ile izlenir. Atışmalarda kızmaca-darılmaca yoktur. Sövgüye dönüşmeyen her türlü deyiş hoşgörüyle karşılanır. Atışmalalar genellikle usta türkücüler arasında yapılır. Erkek türkücüler erkeklerle kadın türkücüler kadınlarlarla atışır. Mısır ayıklama ve fındık toplama imecelerinde uzaktan uzağa da olsa kızlarla erkekler arasında karşılıklı olarak atılan türküler, yüreklerde gizlenen duyguları açığa vurur. Olağan durumlarda yapılan atışmalar , karşılıklı söz yarışı biçiminde sürüp gider. Atışanlar ister kadın ister erkek olsun, söylenen türküler az çok birbirine benzer:
Şu karşida sazacuk
Otlar orda buzacuk
Bi sen söyle bi da ben
Atişalım azacuk

Elümdeki sigara
Duşti gömuldi kara
Sen türki bilmeyisın
Defol ordan maskara

Atma türki atarım
Canlarıni yakarım
Eski çaruklarımi
Boğazına takarım

Yondum köşe taşini
Kodum oni varişa
Demin türki söyleyen
Şindi çiksın yarişa

Ben burali deyilım
Ovaliyim ovali
Arkamda asilidır
Türkilerın çuvali

Derenın kıyisinda
Desti yikarım desti
Derım sağa bi türkü
Oturusun göt isti

Kestım funduk çubuğu
Karişturdum furuni
Çok afkurma karşimda
Kırarım munzuruni

Ahır altinda hurma
Dallari burma burma
Attım sağa bi çaruk
Ye da bağa afkurma
Attım sağa bi daha
Sakla oni sabaha

E sanducak sanducak
Yeşil boya boyandın
Demin türki söylerdın
Şindi niye dayandın

Eneceğum yaliya
Yelken açturacağum
İnnadım innat olsun
Seni bastıracağum

Kıratımın belini
Eğer vuruyi eğer
Senin elli türkini
Benim bi türkim değer

Kırani aşamasın
Düze ulaşamasın
Yazuk nefeslerine
Benlan yarişamasın

Türkilerin çuvali
Elli sene söylesam
Bitüremem olari

İnce funduk çubuğu
Salinır tepecuğu
Ne afkurursun orda
Zerdava köpecuğu

Kestim funduk çubuğu
Karişturdum furuni
Çok afkurma karşimda
Kırarım munzuruni

[comert171]

saçlarımın halına
okulda aşuk oldum
kızların kralına

agasarın deresi
daştan akıyu daştan
e kız ne anlıyusun
bi yastuğa bi baştan

agasarın deresi
damar damar akıyu
yanından geceriken
gozlerime bakıyu

gide gide bitmiyu
sis dagının yolları
seni kac kere dolar
bu gadirin kolları

kız nasıl tutuyusun
o domuzun elini
milyonlara degişmem
sacının bir telini

kadırgaya okarı
gideli geri geri
opsem dudaklarını
aklım basıma geli

kapısında armudun
dibi gurusun dibi
vuruyusun aklıma
ictiğum rakı gibi

[comert171]

kolundakı saatı
sen kurabilumusin
ben sensiz duramiyum
sen durabilumusun

hau ufak boyluya
aşuk olmuşum aşuk
sen olsan kızılagac
bende olsam sarmasuk
olsan elma şekeri
erisen dillerime
bende olsam sarmaşuk
sarılsam bellerine

yeni yaptım evimi
baca acarım baca
kız bende seni opsem
ısırmazmıyım aca

kayanın arasına
yılanı öldürseler
yarı öldü deseler
evlendi demeseler

pencere parmak parmak
var aramızda ırmak
yakıştımı yar ıla
ayrı ayrı oturmak

onun için taşırım
barabelli tabanca
onu alan uşağı
yaşatırmıyım aca

yarımın memeleri
ne kokulu kokulu
e kız senin yuzunden
yakacam hep okulu

dere boyu sazımış
günler açmış yazımış
ufaktım bilemedim
kız ettigun nazımış

karga kondu tarlaya
ben haylaya haylaya
senle gideli bize
uşak gitsin yaylaya

[...::: @Lb@y_6¹ :::...]

teşekkürler aydin kültürümüzde önemli bir yer tutan yarı espiritüel birazda içindekileri söylemede aracı olarak ullanılan hoş bir gelenkti atişmalar tabi coğu gibi bu kültüre giderek yok olmaya yüz tuttu..